Tại sao Địa lý đóng vai trò quan trọng trong việc chống lại sự bùng phát của COVID-19

 

Tôi là một nhà khoa học về khí quyển với ba chứng chỉ về khí tượng học. Tuy nhiên, tôi được phân công giảng dạy chính tại Khoa Địa lý - Đại học Georgia. Lúc đó, cũng giống như nhiều bạn đọc trẻ, sự hiểu biết về địa lý của tôi cũng rất có hạn khi tôi rời NASA để tham gia làm giảng viên tại trường đại học. Trong nhiều năm, tôi chắc chắn đã nghe người ta mô tả ở đâu đó các khái niệm rằng địa lý là bản đồ, là thủ đô, là sông, v.v.... Mặc dù đây là những nội dung không thể thiếu của môn học, có sự phức tạp và chính xác hơn nhiều so với việc ghi nhớ các sự kiện hoặc kí ức của bạn về Geography Bee cơ bản.

 

“Môn địa lý là môn học duy nhất có thể kết nối giữa khoa học xã hội và khoa học tự nhiên. Có hai phân ngành chính của địa lý đó là: địa lý nhân văn và địa lý tự nhiên. Địa lý nhân văn là một phân ngành địa lý nghiên cứu đến các khía cạnh không gian về sự tồn tại của con người. Còn địa lý tự nhiên nghiên cứu các mô hình liên quan đến khí hậu, địa hình, thảm thực vật, đất và nước. Các nhà địa lý sử dụng nhiều công cụ và kỹ thuật trong quá trình công tác. Đặc biệt là các công nghệ địa lý ngày càng đóng vai trò quan trọng để khám phá thế giới đầy phức tạp của chúng ta. Công nghệ địa lý bao gồm Hệ thống thông tin địa lý (GIS), Viễn thám, Hệ thống định vị toàn cầu (GPS) và lập bản đồ trực tuyến như Google Earth.

Trích tại website của Hiệp hội Nhà địa lý Hoa Kỳ (AAG)

 

Tôi đã nhận thấy bộ môn địa lý đóng một vai trò vô cùng quan trọng, đặc biệt trong cuộc chiến chống lại virus SARS-CoV-2 (COVID-19). Cụ thể như sau.

960x0

Theo dõi virus corona. Một ví dụ từ trường đại học Johns Hopkins sử dụng Operation Dashboard của Esri.

Hệ thống thông tin địa lý (GIS) được coi như một phương thức để tổ chức, trình bày và phân tích dữ liệu không gian và địa lý. Bạn có thể không nhận ra, nhưng chính ứng dụng Waze hoặc Google Maps thuộc lĩnh vực khoa học thông tin địa lý này. Cả hai ứng dụng này có thể rất hữu ích cho bạn để cập nhật thông tin hàng ngày. Đại học Johns Hopkins đã xây dựng thành công và đang duy trì một trang web theo dõi tình hình dịch bệnh do virus Corona gây ra. Trang web này thu thập thông tin từ nhiều nguồn dữ liệu khác nhau. Tuy nhiên, Đại học Johns Hopkins tuyên bố họ sẽ không chịu trách nhiệm cũng như không bảo đảm về tính chính xác của thông tin nếu như bất kỳ đơn vị/ tổ chức nào muốn sử dụng hoặc đưa ra làm mục đích thương mại. Họ cũng cảnh báo rằng trang web không nên được sử dụng cho hướng dẫn y tế. Các nhà nghiên cứu tại các Đại học khác bao gồm Đại học Washington và Đại học Georgia cũng đã phát triển phần mềm các công cụ giám sát có sẵn và giới thiệu cho công chúng.

ESRI là một tổ chức hàng đầu trong lĩnh vực địa lý và là nhà cung cấp nguồn thông tin GIS. Tôi bị cuốn hút bởi tác giả có tên Bytheway, theo đó, bà cung cấp những kiến thức về virus Corona rất quan trọng trên trang web ESRI. Một tác giả khác có tên Kenneth Field cũng có một bài viết rất ấn tượng trên trang web ESRI với nội dung lập bản đồ chi tiết về vuris Corona. Ngoài ra, một người bạn đồng thời cũng là đồng nghiệp của tôi, Tiến sĩ Dawn Wright – Trưởng Ban Khoa học tại ESRI, cũng đã cho ra đời trang web với rất nhiều thông tin địa lý về sự bùng phát virus Corona ở Singapore.

960x0

Corona virus - WHO

Đã có nhiều học sinh trung học tải phần mềm về địa lý nhân văn vào năm trước, trong đó có cả con gái tôi. Tôi rất mừng vì phần mềm này đã giúp học sinh tiếp xúc với nhiều khía cạnh của ngành học, làm thay đổi nhận thức của chúng về bản đồ. Trang web ứng dụng của trường Cao đẳng Board tuyên bố bản chất của địa lý nhân văn chính là nghiên cứu về việc loài người đã hiểu, sử dụng và thay đổi bề mặt Trái đất như thế nào. Các nội dung nghiện cứu có thể bao gồm các mô hình di cư, dân số, sinh thái chính trị, công lý môi trường, đô thị hóa, và nhiều lĩnh vực khác.

Một trang web của Hiệp hội Địa lý Hoàng gia đã cho tôi thấy một số nghiên cứu bổ ích miêu tả các khía cạnh địa lý nhân văn và về virus Corona . Một nghiên cứu năm 2011 với tiêu đề: “Chính trị mất định hướng trong việc kiểm soát bệnh truyền nhiễm trong kỷ nguyên tự do hóa du lịch hàng không”. Bài viết đã được xuất bản trong Hội nghị chuyên môn của Viện các Nhà địa lý người Anh. Bài viết chủ yếu viết về dịch bệnh do Ebola, tuy nhiên nó có mối liên hệ nhất định với virus Corona đang hoành hoành hiện nay.

Steve Hinchliffe là Giáo sư hoặc giảng viên Địa lý nhân văn tại Đại học Exeter và là chuyên gia về an toàn sinh học, rủi ro thực phẩm, quan hệ giữa con người với con người, cũng như vấn đề về bảo tồn thiên nhiên. Ông và các đồng nghiệp đã xuất bản một cuốn sách mang tên “Bệnh lý cuộc sống: Bệnh tật, Không gian và Chính trị sinh học. Trong bài đăng năm 2016 ông gọi “mối quan hệ rắc rối giữa vi khuẩn, vật chủ, môi trường và nền kinh tế là bệnh lý cuộc sống”.

Thuật ngữ (bệnh lý cuộc sống) cho phép chúng ta tìm hiểu làm thế nào những cuộc sống này lại nguy hiểm trong một thế giới của thông lượng và đa dạng sinh học đến như vậy. Steve Hinchliffe, Giáo sư  - Giảng viên Địa lý nhân văn tại Đại học Exeter.

Một điểm đáng chú ý của nghiên cứu là mối liên hệ giữa địa lý và các bệnh truyền nhiễm. Ví dụ, một nghiên cứu năm 2019 trên tạp chí mang tên: “Lây nhiễm, Di truyền và Tiến hóa” đã kiểm tra cấu trúc địa lý của các virus Corona  liên quan đến SARS ở dơi. Một kết luận được đưa ra là SARSr-CoV có cấu trúc địa lý khác biệt về mặt tiến hóa và truyền bệnh.

Tất nhiên, địa lý tự nhiên cũng đóng một vai trò đối với virus Corona . Trong một bài viết trước đây của Forbes, tôi đã thảo luận về ảnh hưởng của khí hậu liên quan đến căn bệnh này và sự chuyển mùa ấm ở Bắc bán cầu có ngăn chặn được sự lây lan của virus Corona  hay không. Câu trả lời ngắn gọn từ Trung tâm kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh (CDC) là “chúng tôi không biết”. Thực tế cho thấy: cho đến nay bệnh đã phát triển mạnh ở những nơi ấm áp và ẩm ướt. Thậm chí nhiều tài liệu mới còn cho rằng cúm, virus Corona và các bệnh liên quan có thể phát triển mạnh ở những vị trí mới và trong thời gian dài hơn khi khí hậu đang tiếp tục ấm lên.

Có rất nhiều ví dụ mà tôi có thể đưa ra, nhưng mục tiêu cơ bản của tôi là sử dụng virus Corona  như một phương tiện để hiểu hơn về ngành địa lý. Cuối cùng, bây giờ bạn hãy đi rửa tay thật kỹ bằng xà phòng và thật cẩn thận để phòng bệnh nhé.

 

Đôi điều về tác giả: Tiến sĩ J. Marshall Shepherd, một chuyên gia quốc tế hàng đầu về thời tiết và khí hậu, là Chủ tịch Hiệp hội Khí tượng Hoa Kỳ (AMS) năm 2013 và là Giám đốc Chương trình Khoa học Khí quyển của Đại học Georgia (UGA). Trước UGA, Tiến sĩ Shepherd đã dành 12 năm làm Nhà nghiên cứu khí tượng học tại NASA-phòng thí nghiệm nghiên cứu không gian Goddard và là nhà khoa học đại diện cho dự án Đo lường lượng mưa toàn cầu (GPM). Năm 2004, ông được vinh danh tại Nhà Trắng với giải thưởng PECASE uy tín. Ông cũng đã nhận được các danh hiệu lớn từ Hiệp hội Khí tượng Hoa Kỳ, Hiệp hội các nhà địa lý Hoa Kỳ và Quỹ Captain Planet. Shepherd thường được tìm kiếm như một chuyên gia về thời tiết và khí hậu bởi các cơ quan truyền thông lớn, Nhà Trắng và Quốc hội. Ông có hơn 80 ấn phẩm học thuật được bình duyệt và nhiều bài xã luận khác. Tiến sĩ Shepherd đã nhận bằng B.S., M.S. và tiến sĩ khí tượng học từ Đại học bang Florida.

 

Nguồn: tạp chí Forbes.